پهنه‎بندی خطر زمین‎لغزش منطقه صوفیان با استفاده از مدلAHP در محیط GIS

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه زمین‎شناسی، دانشکده‎ی علوم پایه، دانشگاه آزاد واحد تبریز.

چکیده

وقوع حرکات توده‎ای دارای ساز و کار پیچیده‎ای است و عوامل و متغیرهای زیادی در وقوع آن می‎توانند نقش داشته باشند. در این مقاله فراوانی و پراکنش زمین‎لغزش‎های بزرگ صوفیان از توابع استان آذربایجان شرقی مورد بررسی قرار گرفته است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی عوامل موثر در زمین‎لغزش‎های منطقه با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و تهیه نقشه پهنه‎بندی خطر زمین‎لغزش در این منطقه می‎باشد. برای این منظور شش عامل مهم زمین‎لغزش که شامل: 1- سنگ‎شناسی، 2- شیب دامنه، 3- فاصله از گسل، 4- طبقات ارتفاعی، 5- فاصله از چشمه و 6- کاربری اراضی به عنوان عوامل مهم و موثر در وقوع زمین‎لغزش‎های این منطقه تشخیص داده شده است. هر یک از عوامل به صورت لایه‎های اطلاعاتی، وارد محیط GIS گردید و وزن هر کدام از آنها با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی مشخص شد. در نهایت با تلفیق لایه‎های اطلاعاتی در محیط  GIS نقشه پهنه‎بندی خطر زمین‎لغزش در 5 گروه بسیار پر خطر ، پر خطر، با خطر متوسط، کم خطر و بسیارکم خطر تهیه گرده است. نتایج نشان می‎دهد بیشترین مساحت منطقه در گروه بسیارکم خطر و پایدار (43%) قرار دارد و گروه کم خطر 22%، با خطر متوسط17%، پر خطر 9% و گروه بسیار پر خطر 9% از مساحت منطقه مورد مطالعه را به خود نسبت داده است و از بین متغیرهای یاد شده در ناپایداری دامنه‎ها سنگ‎شناسی و شیب دامنه و فاصله از گسل بیشترین اثر را به ترتیب در حرکات دامنه‎ای این منطقه بر عهده دارند.

کلیدواژه‌ها